Białowieża

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie lubelskim. Zobacz też: Parczew – wieś w woj. wielkopolskim.

Parczew
Herb Parczewa
Państwo	Polska
Województwo	lubelskie
Powiat	parczewski
Gmina	Parczew gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1401
Burmistrz	Paweł Kędracki
Powierzchnia	8,05 km²
Ludność (2009) • liczba • gęstość	10 214 1269 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 83
Kod pocztowy	21-200
Tablice rejestracyjne	LPA
Położenie na mapie Polski Parczew
51°38′N 22°52′E / 51.633, 22.867Na mapach: 51°38′N 22°52′E / 51.633, 22.867
TERC (TERYT)	3060713044
SIMC	0922254
Urząd miejski ul. Warszawska 24 21-200 Parczew
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Parczew – miasto w woj. lubelskim, w powiecie parczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Parczew. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

Historycznie położony jest na skraju Małopolski, należało do ziemi lubelskiej.

Bazylika Mniejsza w Parczewie

[edytuj] Środowisko naturalne

Miasto położone jest w północnej części województwa lubelskiego przy ujściu Konotopy i Kłodzianki do Piwonii, 62 km na północny wschód od Lublina, a 70 km na południowy zachód od Białej Podlaskiej.

[edytuj] Historia

Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Parczew należy do najstarszych miast Lubelszczyzny, osada o tej nazwie istniała już w XII wieku^{[potrzebne źródło]}. Prawa miejskie otrzymał Parczew w 1401 z rąk Władysława Jagiełły i wkrótce zaczął się szybko rozwijać. Rozkwit miasta nastąpił głównie dzięki położeniu na pograniczu ziem Polski i Litwy, oraz na szlaku komunikacyjnym łączącym Wilno z Krakowem^{[potrzebne źródło]}. W 1413 na zjeździe w Horodle, Parczew został wyznaczony na miejsce zjazdów polsko-litewskich sejmów. Stał się odtąd ważnym ośrodkiem życia politycznego kraju. Tu gościli kolejno wszyscy królowie z dynastii Jagiellonów i tu zapadło dla obu krajów wiele ważnych ustaleń. Ostatni sejm parczewski odbył się w 1564 za Zygmunta Augusta.

Neogotycka Bazylika Mniejsza

Parczew był siedzibą starostwa niegrodowego. Jako miasto warowne posiadał trzy bramy: Lubelską, Chełmską i Łomaską^{[potrzebne źródło]}. Tuż obok miasta wznosiła się królewska rezydencja zwana Zamkiem. Na rynku stał Ratusz, miasto posiadało dwie łaźnie, cztery młyny i kilka browarów. Miało też prawo składu na sól. W XVI wieku znajdowały tu się trzy kościoły, cerkiew i synagoga, a także szkoła i szpital^{[potrzebne źródło]}. Wraz z wygaśnięciem dynastii Jagiellonów następuje zanik świetności Parczewa. W czasach panowania ostatniego króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego, miasto zaczęło dźwigać się z upadku. Wzrosła liczba mieszkańców, nastąpiło ożywienie rzemiosła i handlu^{[potrzebne źródło]}. W Parczewie miało odbyć się zawarcie unii polsko-litewskiej, jednak z powodu pożaru zamku parczewskiego, unia została przeniesiona do Lublina^{[potrzebne źródło]}.

Rozbiory Polski zahamowały rozwój miasta^{[potrzebne źródło]}. Pewien wpływ na ożywienie miasta pod koniec XIX wiek, miało przeprowadzenie linii kolejowej z Lublina do Łukowa w 1898. W latach międzywojennych Parczew rozwijał się powoli i przekroczył nieco 10 tysięcy mieszkańców. W latach okupacji Parczew był silnym ośrodkiem konspiracyjnym. Położone w pobliżu Lasy Parczewskie stanowiły bazę dla wielu ugrupowań partyzanckich AK, AL i GL. 22 lipca 1944 Parczew został wyzwolony przez miejscowy garnizon AK^{[potrzebne źródło]}. Latem 1945 poakowski oddział Leona Taraszkiewicza "Jastrzębia" rozbił katownię UB w Parczewie (parczewski MUBP, będący oddziałem włodawskiego PUBP)^{[potrzebne źródło]}.

Na ożywienie gospodarki i aktywność mieszkańców wpłynęło utworzenie powiatu parczewskiego w 1955. Wybudowano siedzibę dla urzędu powiatowego i miejskiego, przychodnię lekarską, szpital, liceum i szkoły podstawowe. W szybkim tempie rozwijało się budownictwo mieszkaniowe. Po reformie administracyjnej w 1975, Parczew przestał być miastem powiatowym. Stał się nim ponownie w 1999, a w 2001 obchodził swoje 600-lecie.

Synagoga w Parczewie

Społeczność żydowska wywierała przez wieki duży wpływ na Parczew. Zygmunt August zezwolił w nim na zamieszkiwanie Żydów w 1564 chociaż gmina żydowska istniała tutaj już dużo wcześniej. Władysław IV w 1633 odnowił przywilej posiadania przez gminę synagogi i kirkutu. Natomiast samo miasto żydowskie istniało poza murami miasta, a jego mieszkańcy zajmowali się zazwyczaj handlem. Przed samą wojna społeczność żydowska stanowiła 50% mieszkańców. Większość z nich znalazła się w getcie utworzonym tutaj przez Niemców. W 1942 getto zostało zlikwidowane, a mieszkańcy zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince.

W obrębie lasów parczewskich działał oddział Aleksandra Skotnickiego, w którym walczyli zbiegli Żydzi^{[potrzebne źródło]}. W miasteczku pozostały dwa budynki po synagogach, przy ulicy Piwonia oraz przy ulicy Żabiej. Jest także rytualna mykwa, wzniesiona w XX wieku. W domu na ulicy Zjednoczenia 31 mieściła się świetlica żydowska. Po cmentarzu nie pozostał żaden ślad, dziś w tym miejscu znajduje się park. Parczew był jednym z niewielu miast w Polsce w którym podjęto po wojnie próbę odtworzenia żydowskiej społeczności sztetla. Historię parczewskich Żydów kończy pogrom jaki miał miejsce 5 lutego 1946. Rozpoczął się od wejścia do miasta oddziałów WiN z obwodu włodawskiego, które zajęły się rabunkiem żydowskich sklepów^[1]. Po pogromie pozostali Żydzi opuścili miasto.

[edytuj] Zabytki

• drewniana dzwonnica z 1675
• budynek dawnej synagogi z połowy XIX wieku
• budynek dawnej szkoły powszechnej z końca XIX wieku
• kościół neogotycki (Kolegiata) wybudowany w latach 1905–1913

[edytuj] Gospodarka

W mieście znajduje się huta szkła gospodarczego, oraz zakłady produkcji mebli, kabli, octu i musztardy.

[edytuj] Sport

• Klub piłkarski MKS Victoria Parczew
• Klub lekkoatletyczny Olimp Parczew
• Klub Tenisa Stołowego Pantera Parczew
• Klub koszykarski MKS Olimp Parczew

[edytuj] Turystyka

W sąsiedztwie Parczewa znajduje się wiele urokliwych i wartych uwagi miejsc. Należą do nich:

• Lasy Parczewskie, które oferują kontakt z nieskazitelną naturą. W lesie znajdują się partyzanckie umocnienia z okresu II wojny światowej
• Rezerwat przyrody Jezioro Obradowskie
• Rezerwat przyrody Czarny Las
• Rezerwat przyrody Królowa Droga
• Doliny rzek Konotopy, Tyśmienicy i Piwonii, szczególnie Tyśmienica jest warta przepłynięcia kajakiem
• liczne jeziora Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego

[edytuj] Transport

W mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:

• DW 815 kierunek Lubartów – Parczew – Wisznice,
• DW 813 Łęczna – Parczew – Międzyrzec Podlaski,
• DW 819 kierunek Parczew – Dorohusk.

Parczew posiada też przystanek kolejowy na linii kolejowej nr 30 Łuków – Lublin (obecnie nie używany w ruchu pasażerskim). W komunikacji drogowej duże znaczenie mają przedsiębiorstwa PKS oraz prywatne busy, zapewniające połączenia z Lublinem, Warszawą, Białą Podlaską i Radzyniem Podlaskim.

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Bressuire  Francja^{[potrzebne źródło]}
• Luboml  Ukraina^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Parczewianie

Lista osób urodzonych w Parczewie, które mają biogram na stronach Wikipedii:

• Tomasz Dudziński
• Sławomir Nazaruk
• Aron Sztarkman
• Tomasz Wilczyński

Osoby związane z Parczewem:

• Apolinary Nosalski

[edytuj] Zobacz też

• Sanktuarium Matki Bożej w Parczewie
• Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 1)
• Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 3)
• Cmentarz żydowski w Parczewie
• Bitwa pod Parczewem
• Parczew (stacja kolejowa)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Urząd Miejski w Parczewie
• Parczew w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Przypisy

p • d • e Miasta województwa lubelskiego Miasta powiatowe Miasta powiatów grodzkich Biała Podlaska • Chełm • Lublin • Zamość Miasta powiatów ziemskich Biłgoraj • Hrubieszów • Janów Lubelski • Krasnystaw • Kraśnik • Lubartów • Łęczna • Łuków • Opole Lubelskie • Parczew • Puławy • Radzyń Podlaski • Ryki • Świdnik • Tomaszów Lubelski • Włodawa Miasta gminne Annopol • Bełżyce • Bychawa • Dęblin • Frampol • Józefów • Kazimierz Dolny • Kock • Krasnobród • Łaszczów • Międzyrzec Podlaski • Nałęczów • Ostrów Lubelski • Piaski • Poniatowa • Rejowiec Fabryczny • Stoczek Łukowski • Szczebrzeszyn • Tarnogród • Terespol • Tyszowce • Zwierzyniec

p • d • e Powiat parczewski Miasta Parczew Gminy miejsko-wiejskie Parczew Gminy wiejskie Dębowa Kłoda • Jabłoń • Milanów • Podedwórze • Siemień • Sosnowica

p • d • e Miejsca obrad sejmów I Rzeczypospolitej Korona Królestwa Polskiego Bydgoszcz • Lublin • Parczew • Piotrków • Radom • Sandomierz (sejmik generalny przy królu) • Warszawa Rzeczpospolita Obojga Narodów Grodno • Toruń • Warszawa