Białowieża

Oliwa dzielnica Gdańska
Herb Oliwy
Status	dzielnica
Założono	XII w.
W granicach Gdańska	1926
Powierzchnia	18,4 km²
Ludność (2011)  • liczba ludności  • gęstość	17 728[1] 963 os./km²
Kod pocztowy	80-300 do 80-399
Położenie na planie Gdańska
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Oliwa (kaszb. Òlëwa lub też Òléwa, łac. i niem.: Oliva)^[2] – dzielnica Gdańska, graniczy od północy z Sopotem.

Po raz pierwszy była wzmiankowana w 1186. Przez wieki była wsią klasztorną opactwa cystersów. Od 1874 była miastem, a od 1926 jest dzielnicą Gdańska. W obecnym kształcie administracyjnym, graniczy od wschodu z Przymorzem i Żabianką, od północy – z Sopotem, od południa – z dzielnicami Strzyża, VII Dwór i Brętowo, od zachodu z Matarnią i Osową. Jest otoczona od zachodu wzgórzami morenowymi porośniętymi Lasami Oliwskimi, tworzącymi Trójmiejski Park Krajobrazowy. Obszar Oliwy, w większej części odwadniany jest przez Potok Oliwski i jego dopływy.

Spis treści 1 Etymologia nazwy 2 Historia Oliwy 3 Zabytki[20] i atrakcje turystyczne 3.1 Muzea 4 Komunikacja 5 Obiekty i instytucje na terenie Oliwy 5.1 Szkoły wyższe 5.2 Kluby sportowe 5.3 Centra handlowe i usługowe 6 Zobacz też 7 Literatura 8 Linki zewnętrzne 9 Przypisy

[edytuj] Etymologia nazwy

Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich (wysunięta niedawno przez polskich językoznawców) wskazuje na Oławę – hipotetyczną i nie występującą w żadnych źródłach słowiańską nazwę przepływającego przez Oliwę potoku. Druga (przez wieki istnienia klasztoru oliwskiego uznawana za jedyną) wywodzi jej pochodzenie od drzewka oliwnego (łac.: oliva) – biblijnego symbolu, do którego mieliby odwołać się cystersi nadając nazwę klasztorowi i miejscowości. Bezspornym faktem jest, że po raz pierwszy nazwę w formie Olyva wymienia dokument z 1188.

[edytuj] Historia Oliwy

Nie wiadomo kiedy powstała Oliwa, choć badania archeologiczne wskazują na osadnictwo na tym terenie już we wczesnej epoce żelaza, a tradycja cysterska (niepotwierdzona przez inne źródła) wspomina o istniejącej w Oliwie siedzibie książąt pomorskich.

Odkryte zostały cmentarzyska z grobami, z okresu wpływów rzymskich, u stóp Wzgórza Pachołek i w okolicy VII Dworu^[3].

Pierwsza wzmianka o Oliwie dotyczy fundacji klasztoru cystersów w 1186. Zakonnicy uzyskali wtedy od pomorskiego księcia Sambora I (akt nadania z 18 marca 1188) kilka osad – w tym Oliwę, która na długie wieki stała się wsią klasztorną, a jej historia związała się bezpośrednio z historią opactwa cysterskiego. Pierwotny konwent liczył zaledwie 12 zakonników. Dlatego wzniesieno jedynie romańskie oratorium^[4] oraz drewniane zabudowania mieszkalne. W pierwszej połowie XIII wieku oratorium zaadaptowano na prezbiterium, dobudowano kaplice, zbudowano transept i zasadniczy korpus kościoła^[5].

• 1224 (1226?) i 1234 (1236?) – napady Prusów
• 1246, 1247, 1252 – napady Krzyżaków
• 1279 – osada Polane, wzdłuż obecnej ulicy Polanki, wymieniona została w dokumencie^[6]
• 1308 – najazd brandenburski
• XIV wiek – obok klasztoru cysterskiego powstał murowany, na miejscu wcześniejszego drewnianego, trójnawowy kościół parafialny pw. św. Jakuba
• 1350 – pożar w klasztorze i kościele
• 2-ga połowa XIV wieku – odbudowa klasztoru i kościoła w stylu gotyckim
• 1433 – najazd husytów^[7]
• 1577 – zniszczenie Oliwy (w tym kościoła parafialnego) przez gdańskich żołnierzy
• 1591-1593 – odbudowa kościoła parafialnego w formie dwunawowej
• 1626 – najazd Szwedów
• 28 listopada 1627 – bitwa pod Oliwą
• 1656 – najazd Szwedów
• 3 maja 1660 – pokój oliwski (koniec potopu szwedzkiego)

Ulica Polanki przez długie wieki była głównym traktem prowadzącym z Gdańska, przez Wrzeszcz, do Oliwy. W XVII wieku, po zachodniej stronie traktu, posadowiono osiem rezydencji zamożnych Gdańszczan^[6]: I Dwór, II Dwór, III Dwór, IV Dwór, V Dwór, VI Dwór, VII Dwór, VIII Dwór.

Potok Oliwski, dysponując znaczną ilością wód, był w przeszłości zagospodarowany poprzez wykorzystanie energii spadku. Na jego drodze (aż niemal po same ujście) wybudowanych zostało szereg urządzeń z których najbardziej znane są młyny^[8] oraz Zabytkowa Kuźnia Wodna w Oliwie.

Pod koniec XVII wieku powstał klasycystyczny Dwór Ernsttal przy ul. Bytowskiej 1 (rozbudowany został w XIX i XX wieku)^[9].

9 listopada 1697 miał miejsce atak wojsk wiernych Augustowi II, które zmusiły francuskiego księcia Conti do opuszczenia jego kwatery w Oliwie i ostatecznego wycofania się z Rzeczypospolitej^[10].

W 1709 Gdańsk zaatakowała dżuma. Początkowo chorych próbowano hospitalizować, jednak było ich tak wielu, że później nie było już miejsca. Z tego czasu pochodzi nazwa Dom Zarazy, gdy w Domu Bramnym urządzono szpital dla mieszkańców okolicy^[11].

W latach 1733-1734 Oliwa doznała zniszczeń podczas wojny sukcesyjnej.

Około 1760 wzniesiony został dom przy ul. Opackiej 12, przeznaczony dla ogrodnika Kazimierza Dębińskiego (który zaprojektował m.in. południowo-zachodnią część Parku Oliwskiego). Dworek został przebudowany przez kolejnego ogrodnika - Jerzego Saltzmanna, dlatego zwany jest dworkiem Saltzmanna^[12].

W wyniku I rozbioru Polski, Oliwa (licząca około 70 zabudowań) znalazła się w państwie pruskim. Pruskie władze skonfiskowały cały majątek cystersów, opatowi oliwskiemu przyznając pensję, a klasztorowi odszkodowanie. Oliwa składała się wówczas głównie z zabudowań przy Starym Rynku Oliwskim i ul. Kwietnej. Powstało sołectwo oliwskie. Do połowy XIX wieku Oliwa nie posiadała żadnego przedstawicielstwa, a sołtys sprawował zarząd samodzielnie^[13].

W 1794 przybył do Oliwy ogrodnik Jan Jerzy Saltzmann^[14].

W 1798, na zlecenie opata komendatariusza oliwskiego klasztoru Karola von Hohenzollern-Hechingen, powstał na szczycie Wzgórza Pachołek pawilon widokowy, który w 1882 zastąpiono murowaną wieżą widokową o konstrukcji z żelaza^[15].

Od 1804 siedzibą oliwskiego sołtysa stał się Dom Bramny (dawna wielka brama opactwa)^[13].

W 1807 Oliwę zajęły wojska napoleońskie, które w klasztorze urządziły lazaret. Oliwa znajdowała się w obrębie Wolnego Miasta Gdańska – w praktyce do 1813, kiedy do Oliwy wkroczyły wojska rosyjskie^[13].

W 1815 Oliwa, wraz z Gdańskiem, została ponownie przyłączona do Królestwa Prus^[13].

W 1822 roku została zbudowana bita droga, łącząca Gdańsk z Oliwą. W pierwszej połowie XIX wieku przy tej drodze powstały osiedla robotnicze o wiejskim charakterze. Podobna zabudowa zaczęła powstawać wzdłuż ul. Polanki i ul. Rybińskiego^[13].

W 1831 zostało ostatecznie zlikwidowane opactwo cysterskie. Kościół klasztorny stał się katolickim kościołem parafialnym, a dotychczasowy kościół parafialny (pod wezwaniem św. Jakuba) został oddany na użytek gminy ewangelickiej. Parafia oliwska obejmowała wówczas swym zasięgiem obszar kilkunastu miejscowości m.in.: Sopot, Wrzeszcz, Zaspa, Nowy Port, Wysoka i Rynarzewo.

W 1832 został zamknięty (nieistniejący obecnie) cmentarz przy kościele św. Jakuba^[13]. W 1832 został założony cmentarz, który dał początek obecnemu Cmentarzowi Oliwskiemu^[16].

W 1832 przebudowano wnętrze Domu Bramnego. Budynek, w którym urzędował sołtys wymagał przystosowania do celów administracyjnych. W 1852 powstała rada reprezentująca Oliwę. Pierwszym wójtem Oliwy został mianowany w 1852 Gustaw Schilling^[13].

W 1864 firma Thiel, Goldweid und Hadlich uruchomiła linię konnych omnibusów, łączącą Gdańsk z Oliwą i Sopotem^[13].

W 1864 do Oliwy przyłączono Polanki i Dolinę Schwabego, czyli część dzisiejszej Doliny Radości. W 1907 przyłączono do Oliwy gminę Jelitkowo i osady: Żabiankę oraz "Kuźnię Konrada" (w obrębie obecnego Przymorza).

W 1867 rozpoczęła się budowa nowej drogi z Oliwy, do położonej za lasami Osowej^[17].

W 1870 wybudowano połączenie kolejowe z Gdańskiem i Koszalinem. Dworzec Gdańsk Oliwa został zbudowany i otwarty w 1870^[18]. Po doprowadzeniu do Oliwy kolei, konkurencji z koleją nie wytrzymała linia omnibusów. Omnibusy najpierw skróciły trasę, aż ostatecznie cała linia została zlikwidowana^[13].

W 1870 zbudowana została fabryka mydła (ul. Grunwaldzka 535-537)^[20], która później pełniła funkcję zajezdni tramwajowej.

21 czerwca 1873 uruchomiona została pierwsza linia tramwaju konnego w Gdańsku, łącząca Oliwę z Gdańskiem, przez Wrzeszcz^[21]. Przedsiębiorstwo Deutsche Pferdeeisenbahn Gesellschaft, które było właścicielem linii, w 1879 zdemontowało tory na odcinku z Wrzeszcza do Oliwy, z powodu niskiej rentowności^[13].

W 1874 Oliwa stała się gminą miejską, której pierwszym naczelnikiem został Georg Czachowski. W tym czasie wybrukowano pierwszą ulicę - ul. Rybińskiego. W 1875 powstał pierwszy chodnik w Oliwie. W 1878 utwardzona została droga do Jelitkowa (ul. Pomorska), a w 1879 część ul. Cystersów (od Domu Bramnego do kościoła). Budynek stajni, zlikwidowanej linii tramwaju konnego, został zaadaptowany na areszt dla włóczęgów i żebraków. Na Polankach powstało ujęcie wody zaopatrujące Wrzeszcz i Oliwę^[13].

U stóp Pachołka (u zbiegu ul. Opackiej i ul. Spacerowej), w neogotyckim dworku powstałym na miejscu dawnego dworu Totenhof, otworzony został hotelik Karlshof^[13].

W 1889, na jednej z trzech kulminacji wzniesienia Pachołek, zbudowany został kamienny pomnik upamiętniający Luizę Pruską (będącą symbolem walki Niemców przeciw agresji napoleońskiej)^[22].

Pod koniec XIX wieku została zabudowana północna część Polanek, ul. Rybińskiego i ul. Obrońców Westerplatte. Zaczęły powstawać budynki po wschodniej stronie ul.Grunwaldzkiej^[13].

Królewski Urząd Telegraficzny rozpoczął instalowanie telefonów w Gdańsku i Oliwie. Oddano do eksploatacji drugi tor kolei na odcinku z Gdańska do Sopotu^[13].

Wybudowanie linii tramwajów elektrycznych do Wrzeszcza - linia nr 2 (1901) oraz drugiej linii - linia nr 10, do Jelitkowa (1908) przyczyniło się do dalszej rozbudowy Oliwy, głównie w kierunku południowym. Obie linie były obsługiwane przez wozy dwukierunkowe (bez pętli). Linie nie były połączone ze sobą^[23]. Linia do Wrzeszcza zaczynała się przed głównym wejściem do Parku Oliwskiego. Linia do Jelitkowa zaczynała się przy Domu Bramnym.

W 1904 zbudowana została szkoła ewangelicka przy ul. Opackiej 7, tzw. czerwona szkoła (szkoła została rozbudowana w 1930^[25]). W 1907 powstała oliwska gazownia (Gasanstalt), po wschodniej stronie torów kolejowych. W 1909 zbudowano nowy dom zdrojowy i molo w Jelitkowie. W 1910 zbudowany został ratusz^[26] (przy skrzyżowaniu ul. Rybińskiego i ul. Schopenhauera, obecnie nieistniejący), do którego przeniesiona została z Domu Bramnego siedziba władz gminy. W 1911 do Oliwy doprowadzono bieżącą wodę, choć kanalizacja pojawiła się dopiero w 1921. W 1911 powstała szkoła katolicka przy ul. Cystersów 13, tzw. biała szkoła (z unikatowym zegarem wieżowym firmy ED Korfhage^[27]). W 1912 założono w parku oliwskim ogród botaniczny^[13]. 6 sierpnia 1913 oddano do użytku gmach szkoły przy ul. Polanki 130 (obecnie budynek V LO w Gdańsku)^[21]. Powstawały pensjonaty i hotele^[28]. Przy ul. Liczmańskiego powstał ośrodek sportowy.

Zbudowanie w 1914 linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz - Stara Piła ostatecznie wyznaczyło południową granicę Oliwy^[13].

Po wybuchu I wojny światowej dla celów szpitalnych przystosowano m.in. IV Dwór, Dom św. Bernarda pod Pachołkiem (zbudowany w 1912), oliwskie hotele, dom zdrojowy^[13].

Granice utworzonego postanowieniem traktatu wersalskiego z 1919 (wszedł w życie w 1920) Wolnego Miasta objęły Oliwę.

W 1920 zakończono budowę (rozpoczętą w 1900^[29]) ewangelickiego, neogotyckiego Kościoła Pojednania (obecnie – pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, w 1945 przejęty przez cystersów).

Lata 20. przyniosły dalszą rozbudowę Oliwy, w tym zakładów przemysłowych. Powstały m.in.: fabryka farb i lakierów "Daol", fabryka czekolady "Anglas" (do dziś istnieją budynki fabryki) oraz wytwórnia środków spożywczych "Dr. Oetker" (w 1922^[30], obecnie funkcjonuje pod starą nazwą).

W 1921 burmistrzem Oliwy został Herbert Creutzburg. Planował on otworzenie w Pałacu Opatów kasyna – na wzór sopockiego. Doprowadził do ruiny oliwską Kasę Oszczędnościową (straty wyniosły 400 000 guldenów). Straty pokryło miasto Gdańsk i od tej pory (tj. 1 lipca 1926) Oliwa jest dzielnicą tego miasta, pomimo próby odłączenia po II wojnie światowej.

W 1922 kościół oliwski stał się siedzibą biskupa Edwarda O'Rourke – najpierw administratora apostolskiego dla Wolnego Miasta Gdańsk, a potem pierwszego ordynariusza nowo utworzonej (1925) diecezji gdańskiej.

24 października 1926 poświęcona została kaplica w Jelitkowie^[13].

W 1927 w pałacu opatów zostało utworzone muzeum (Staatliches Landesmuseum für Danziger Geschichte). Dyrektorem muzeum został mianowany Erich Keyser.

W 1932 w pobliżu Doliny Radości została zbudowana skocznia narciarska^[31].

W 1939 w Oliwie były trzy kina. Kino Park-Lichtspiele mieściło się przy dzisiejszej al. Grunwaldzkiej 521, kino Roxy przy ul. Rybińskiego 11^[32].

W 1939 na placu przed katedrą położono granitowe płyty^[13].

1 września 1939 wybuchła II wojna światowa. Wolne Miasto Gdańsk (w tym Oliwa) oraz polskie województwo pomorskie zostały włączone do III Rzeszy jako Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. W białej szkole został umieszczony lazaret dla żołnierzy niemieckich^[33]. W marcu 1945, w ramach operacji pomorskiej, 2 Front Białoruski nacierał na Gdańsk przez Oliwę z północy i zachodu^[34]. Po południu 23 marca 1945 niemieccy saperzy wysadzili wieżę na Pachołku, w obawie użycia jej przez czerwonoarmistów jako punktu obserwacyjnego pola walki na terenie miasta^[15]. Oliwa została zajęta, z niewielkimi zniszczeniami, przez wojska radzieckie 25 marca 1945; razem z Gdańskiem wróciła do Polski. Rosyjscy żołnierze podpalali niektóre budynki już po zdobyciu Oliwy^[13]. Po wkroczeniu Sowietów spalony został, nieodbudowany później, Kurhaus Oliva (Dom Zdrojowy) przy ul. Podhalańskiej^[35].

Roxy było pierwszym kinem w powojennym Gdańsku, przemianowane na kino Polonia. Pierwszy seans odbył się 6 lipca 1945. Później nazwę kina zmieniono na Delfin^[32]. Kino obecnie jest nieczynne.

Uruchomiona została linia autobusowa łącząca Gdańsk z Gdynią, z przystankiem w Oliwie. Do końca 1946 uruchomiono także linie tramwajowe z Oliwy do Jelitkowa (linia nr 4), do Gdańska (linia nr 2), a także zlikwidowaną później linię z Oliwy do Sopotu (linia nr 7). W 1948 w pobliżu ul. Grunwaldzkiej zbudowano pętlę tramwajową (została przebudowana w 1963)^[13].

W 1947 powstała Publiczna Szkoła Podstawowa nr 35, od 1950 mieszcząca się przy ul. Wita Stwosza 23 (w gmachu przedwojennego domu emerytowanych nauczycielek niemieckich^[36]), w 1968 przeniesiona ostatecznie do nowego gmachu przy ul. Wąsowicza 30^[37].

W 1951 został oddany do użytku przystanek Szybkiej Kolei Miejskiej Gdańsk Przymorze-Uniwersytet, jako Gdańsk Polanki.

1 maja 1954 otwarte zostało oliwskie zoo^[21].

W 1955 (w 100. rocznicę śmierci) odsłonięty został pomnik Adama Mickiewicza w Parku Oliwskim i park został nazwany jego imieniem^[38].

26 kwietnia 1957 zostało wystosowane ogłoszenie o rozpoczęciu naboru kandydatów do Biskupiego Seminarium Duchownego z siedzibą w Gdańsku Oliwie i tym samym zostało ono erygowane. Obecnie funkcjonuje ono pod nazwą Gdańskie Seminarium Duchowne.

W 1957 do Oliwy przeniesiono Technikum Wychowania Fizycznego, na bazie którego utworzono Studium Nauczycielskie Wychowania Fizycznego, a 12 lat później Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego, przemianowaną w 1981 na Akademię Wychowania Fizycznego. Obecnie funkcjonuje pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu.

Na początku lat 60. poszerzona została ul. Grunwaldzka^[13], przy czym zburzono zabytkowy szpitalik św. Łazarza z roku 1660^[39].

W 1967 odsłonięte zostały w Parku Oliwskim pomniki Mściwoja II^[40] i Świętopełka II Wielkiego^[41].

16 grudnia 1972 została przekazana do użytkowania Hala Olivia.

Po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego (skr.: UG) na jego potrzeby, na początku lat siedemdziesiątych w Oliwie powstały dwa nowe budynki – dla Wydziału Humanistycznego i Wydziału Matematyki i Fizyki; wkrótce zbudowano też rektorat, domy studenckie, hotel asystencki i stołówkę, będące zalążkiem uniwersyteckiego miasteczka.

Po zbudowaniu w latach 70. XX wieku nowego osiedla, powstał przystanek SKM Gdańsk Żabianka-AWFiS^[42].

W 1977, z okazji 350. rocznicy bitwy bitwy pod Oliwą, zostały odsłonięte dwie tablice pamiątkowe: na ścianie Pałacu Opatów i na cokole pomnika królowej Luizy (na wzgórzu Pachołek)^[43].

Dwukrotnie w czasie pobytu w Gdańsku, w czerwcu 1987 oraz w czerwcu 1999, Jan Paweł II zamieszkał w specjalnie przygotowanym apartamencie nieopodal oliwskiej archikatedry.

Gdański ośrodek regionalny Telewizji Polskiej (TVP Gdańsk) 18 grudnia 1996 rozpoczął nadawanie programu telewizyjnego ze studia w Oliwie usytuowanego przy ul. Józefa Czyżewskiego 42 (już w 1987 z poprzedniego ośrodka we Wrzeszczu przeniosła się część służb technicznych).

XXI wiek Oliwa rozpoczęła otwarciem nowego budynku Wydziału Prawa i Administracji UG oraz planami dalszej rozbudowy kampusu uniwersyteckiego.

W 2005 zostało ukończone osiedle Wita Stwosza, przy ul. Wita Stwosza (3 budynki wielorodzinne z podziemną halą garażową)^[44].

Ludność:

• 1772 – ok. 500 mieszkańców
• 1860 – ok. 2000 mieszkańców
• 1890 – ponad 4000 mieszkańców
• 1900 – prawie 6500 mieszkańców
• 1905 – ponad 7500 mieszkańców
• 1910 – ponad 9000 mieszkańców
• 1918 – ok. 11 000 mieszkańców
• 1924 – prawie 14 000 mieszkańców
• ...
• 2004 – jako dzielnica 19 824 mieszkańców (94,6 tys. mieszk. w granicach z 1926)

[edytuj] Zabytki^[20] i atrakcje turystyczne

• Zespół urbanistyczny Starej Oliwy z zespołem Potoku Oliwskiego
• Archikatedra Oliwska
  • Międzynarodowe Festiwale Muzyki Organowej (od 1958 organizowane corocznie latem w archikatedrze)
• Kościół św. Jakuba
• Cmentarz Oliwski
• Kapliczka przydrożna, ul. Grunwaldzka 517
• Pałac Opatów
• Park im. Adama Mickiewicza
  • Ogród botaniczny z alpinarium i palmiarnią
• Spichlerze
• Szafarnia
• Dom Bramny, zwany też Domem Zarazy (dawna wielka brama opactwa)
• Stajnia opacka
• Zabytkowa Kuźnia Wodna oraz młyny nad Potokiem Oliwskim
• Dwór, ul. Bytowska 1
• Dom, ul. Bytowska 2
• Dwór, ul. Bytowska 4 (obecnie hotel Dwór Oliwski)
• Villa Martha z ogrodem, ul. Ceynowy 6
• Ludolfino
• Willa Tannenheim z ogrodem, ul. Grunwaldzka 529
• Dom, ul. Obrońców Westerplatte 13
• Dom, ul. Obrońców Westerplatte 35
• Dom, ul. Obrońców Westerplatte 37
• Dom, ul. Opacka 15
• Dwory na Polankach
• Zespół dworu Przymorze, ul. Pomorska 68
• Dom Polski, Stary Rynek Oliwski 8
• Młyn IX przy Potoku Jelitkowskim, ul. Spacerowa 18
• Fabryka mydła, ul. Grunwaldzka 535-537
• Lasy Oliwskie:
  • Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża
  • głazy narzutowe: Diabelski Kamień i Kamienna Twarz
  • rezerwaty przyrody: Wąwóz Huzarów i Źródliska w Dolinie Ewy
  • wieża widokowa na górze Pachołek (100,8 m n.p.m.) oraz pomnik Bitwy pod Oliwą (również z widokiem na morze) na pobliskim wzgórzu

[edytuj] Muzea

• Muzeum Diecezjalne – Gdańsk Oliwa, ul. Bpa. E. Nowickiego 3 (w miesiącach lipiec, sierpień można zwiedzać zabytkowe krużganki, wejście przez Katedrę)
• Muzeum Narodowe w Gdańsku:
  • Oddział Sztuki Współczesnej – Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 15a (Pałac Opatów)
  • Muzeum Etnograficzne – Gdańsk Oliwa, ul. Cystersów 19 (Spichlerz Opacki)
• Zabytkowa Kuźnia Wodna – Gdańsk Oliwa, ul. Bytowska 1

[edytuj] Komunikacja

Komunikację zapewnia stacja kolejowa i przystanek SKM obsługująca zarówno połączenia podmiejskie (SKM), jak i liczne połączenia dalekobieżne. Dwa węzły przesiadkowe, położone po obydwu stronach dworca kolejowego, umożliwiają połączenia z innymi dzielnicami. Przy dworcu znajdują się pętle autobusowe oraz tramwajowa, na której zatrzymują się tramwaje linii 5, 11, 12 oraz nocna N0.

Przez dzielnicę przechodzi główna arteria komunikacyjna Trójmiasta, w postaci drogi wojewódzkiej nr 468.

[edytuj] Obiekty i instytucje na terenie Oliwy

[edytuj] Szkoły wyższe

• Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. J. Śniadeckiego, Gdańsk Oliwa, ul. Kazimierza Górskiego 1
• Gdańskie Seminarium Duchowne, Gdańsk Oliwa, ul. bpa Edmunda Nowickiego 3
• Uniwersytet Gdański, Gdańsk Oliwa, ul. Jana Bażyńskiego 1a

[edytuj] Kluby sportowe

• KS Olivia – piłka nożna, rozgrywki A-klasy
• Stoczniowiec Gdańsk – klub hokejowej ekstraligi
• AZS AWFiS Gdańsk
• Oliwa Hockey Team – amatorski klub hokeja na lodzie

[edytuj] Centra handlowe i usługowe

• Centrum Handlowe Oliwa
• Centrum Handlowe Familia
• Rynek oliwski
• Media Markt
• Praktiker
• Olivia Business Centre
• Centrum Biurowe, ul. Abrahama 1a

[edytuj] Zobacz też

• Opactwo cystersów w Oliwie
• Oliwa (okręg historyczny)
• Potok Oliwski

[edytuj] Literatura

• Adam Kromer, Oliwa, Wydawnictwo "Oskar", Gdańsk 2007, ISBN 978-83-89923-23-3
• Franciszek Mamuszka, Jerzy Stankiewicz, Oliwa. Dzieje i zabytki, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1959, str. 112
• Franciszek Mamuszka, Oliwa. Okruchy z dziejów, zabytki, Krajowa Agencja Wydawnicza, Gdańsk 1985, str. 208, ISBN 83-03-00938-9
• Lasy Oliwskie, mapa turystyczna, 1:15 000, wydanie I, wyd. "Via Mercatorum", Gdańsk 1996, format 40 × 68 cm, ISBN 83-902628-2-7

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Dzielnicowy portal "Stara Oliwa"
• Plan Oliwy (*.pdf)

Przypisy

p • d • e Dzielnice Gdańska Aniołki • Brętowo • Brzeźno • Chełm • Jasień • Kokoszki • Krakowiec-Górki Zachodnie • Letnica • Matarnia • Młyniska • Nowy Port • Oliwa • Olszynka • Orunia-Św. Wojciech-Lipce • Osowa • Piecki-Migowo • Przeróbka • Przymorze Małe • Przymorze Wielkie • Rudniki • Siedlce • Stogi • Strzyża • Suchanino • Śródmieście • Ujeścisko-Łostowice • VII Dwór • Wrzeszcz Dolny • Wrzeszcz Górny • Wyspa Sobieszewska • Wzgórze Mickiewicza • Zaspa-Młyniec • Zaspa-Rozstaje • Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia

p • d • e Jednostki morfogenetyczne okręgu Oliwa Jednostki Dolina Radości • Jelitkowo • Ludolfino • Młyniec • Oliwa • Polanki • Przylesie • Przymorze • Żabianka Podjednostki Dolina Powagi • Dolina Szwabego • Dwór I • Dwór II • Dwór III • Dwór IV • Dwór V • Dwór VI • Dwór VII • Dwór VIII • Głębokie • Głodowo • Gospódki • Las Przymorski • Las Szpitalny • Leśnica • Leśny Młyn • Mirów • Prochowy Młyn • Rybno • Wojnowo