1968 – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1968 / MCMLXVIII XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1966 « 1967 « 1968 » 1969 » 1970

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

16 stycznia – władze państwowe podjęły decyzję o zawieszeniu przedstawień Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka.
30 stycznia – studenci przeprowadzili demonstrację pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Warszawie przeciwko zdjęciu przez cenzurę spektaklu „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka.
16 lutego – premiera filmu Żywot Mateusza.
20 lutego – utworzono Państwową Inspekcję Radiową.
29 lutego – członkowie warszawskiego oddziału Związku Literatów Polskich wystosowali tzw. „Rezolucję Kijowskiego” protestującą przeciwko nasilaniu się cenzury.
8 marca – początek demonstracji studenckich w Polsce – Marzec 1968.
9 marca – zamieszki studenckie w Polsce.
11 marca – posłowie z koła poselskiego Znak złożyli interpelację w sprawie wydarzeń na wyższych uczelniach.
13 marca – Górnik Zabrze pokonał Manchester United 1:0 w rozegranym na Stadionie Śląskim rewanżowym meczu ćwierćfinałowym PEMK. W pierwszym meczu wygrali Anglicy 2:0.
15 marca – marzec 1968: w Gdańsku miała miejsce manifestacja, w której udział wzięło 20 tys. studentów, robotników i innych mieszkańców miasta.
19 marca – I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka wygłosił antysyjonistyczne przemówienie na wiecu aktywu PZPR w Sali Kongresowej.
20 marca – lawina w Białym Jarze zabiła 19 osób.
21 marca – Marzec 1968: początek dwudniowego strajku studenckiego w Łodzi, na Politechnice Warszawskiej i UW. Bojkot zajęć we Wrocławiu.
25 marca – za obronę studentów biorących udział w wydarzeniach marcowych zwolniono z uczelni Bronisława Baczkę, Zygmunta Baumana, Włodzimierza Brusa, Marię Hirszowicz, Leszka Kołakowskiego i Stefana Morawskiego.
11 kwietnia – Edward Ochab zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego Rady Państwa. Zastąpił go Marian Spychalski.
14 kwietnia – premiera filmu Wilcze echa.
23 kwietnia – w Słubicach zmierzono rekordową temperaturę w kwietniu (+30,9 °C).
24 kwietnia – Stadion Śląski: Kazimierz Deyna zadebiutował w reprezentacji narodowej w meczu towarzyskim Polska – Turcja (8:0).
19 maja – koronacja figury NMP Anielskiej przez Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyłę w Bazylice NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej.
31 maja – Stefan Kisielewski rozpoczął pisanie Dzienników.
4 czerwca – otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.
8 czerwca – utworzono Uniwersytet Śląski w Katowicach i Politechnikę Koszalińską.
20 lipca – uruchomiono największy polski sztuczny zbiornik wody na Sanie w Solinie o powierzchni 22 km².
23 lipca – 5 górników zginęło w eksplozji metanu i pyłu węglowego w KWK „Niwka-Modrzejów” w Sosnowcu.
27 lipca – minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski powołał ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego 2. Armię WP, mającą wziąć udział w interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.
11 sierpnia – prymas Stefan Wyszyński koronował obraz Matki Boskiej Świętolipskiej.
6 września – premiera filmu Hrabina Cosel.
8 września – Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia w proteście przeciw agresji na Czechosłowację.
12 września – w Zielonej Górze, Zofia Kołakowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 1 500 m wynikiem 4:34,4 s.
14 września – Zielona Góra
- Bożena Kania ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m ppł. wynikiem 14,1 s.
- Wilhelm Weistand ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 50,4 s.
30 września – podniesienie bandery na kutrze rakietowym ORP „Ustka”.
8 października – zostały wprowadzone zmiany w ustawie o szkolnictwie wyższym.
10 października – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Stawka większa niż życie.
12 października – premiera filmu Ostatni po Bogu.
14 października – odbyła się premiera filmu Struktura kryształu.
16 października – Edward Romanowski ustanowił rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 20,80 s.
18 października
- Irena Kirszenstein-Szewińska ustanowiła rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 22,5 s.
- Andrzej Badeński ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 45,42 s.
7 listopada – premiera filmu Lalka.
11 listopada – rozpoczęły się obrady V Zjazdu PZPR.
16 listopada – zakończył się V zjazd PZPR.
1 grudnia – paprykarz szczeciński otrzymał znak jakości "Q".
4 grudnia – otwarto Stadion Zimowy w Tychach.
5 grudnia – Polska ratyfikowała Konwencję o Eliminowaniu Wszystkich Form Dyskryminacji Rasowej.
20 grudnia – album Czesława Niemena Dziwny jest ten świat jako pierwsze polskie wydawnictwo muzyczne otrzymał status Złotej Płyty.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Francja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
5 stycznia – Alexander Dubček został wybrany na sekretarza partii komunistycznej w Czechosłowacji.
20 stycznia-10 lutego – ofensywa Wietkongu w Wietnamie Południowym.
21 stycznia – w okolicach Qaanaaq (dawn. Thule) na Grenlandii, doszło do katastrofy samolotu B-52 z czterema bombami wodorowymi na pokładzie (wyciek dużych ilości plutonu pod pokrywę lodową, którego większość została odzyskana).
31 stycznia
- wojska Vietkongu atakowały ambasadę amerykańską w Sajgonie.
- Australia przyznała niepodległość Nauru.
Luty – zniesienie kary śmierci w Austrii.
6 lutego – dokonano otwarcia zimowych igrzysk olimpijskich w Grenoble we Francji.
10 lutego – zakończyła się operacja „Tet” w Wietnamie.
12 marca – Mauritius uzyskał niepodległość.
16 marca – wojna wietnamska: amerykańscy żołnierze dokonali masakry w Mỹ Lai.
21 marca – izraelscy komandosi zaatakowali bazy OWP w Jordanii. W walkach zginęło 150 Arabów i 20 żołnierzy izraelskich (operacja Inferno).
22 marca – początek protestów studenckich (Maj 1968) we Francji, mających apogeum w maju 1968 roku. W ich wyniku ustąpił Charles de Gaulle oraz wprowadzono reformy socjalne.
27 marca – w wypadku lotniczym zginął Jurij Gagarin, radziecki kosmonauta, pierwszy człowiek w kosmosie.
30 marca
- Ludvík Svoboda został mianowany prezydentem Czechosłowacji.
- po ponad 50 latach wycofano z wyposażenia brytyjskiej armii karabin maszynowy Vickers.
31 marca – prezydent Lyndon B. Johnson oznajmił, że nie będzie się ubiegał o drugą, pełną kadencję.
4 kwietnia
- James Earl Ray zastrzelił w Memphis (Tennessee, USA) Martina Luthera Kinga.
- rozpoczęła się bezzałogowa misja Apollo 6.
7 kwietnia – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 14.
8 kwietnia – Oldřich Černík został premierem Czechosłowacji.
10 kwietnia – odbyła się 40. ceremonia wręczenia Oscarów.
20 kwietnia
- Pierre Trudeau został premierem Kanady.
- Namibia: 123 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 707-344C należącego do South African Airways.
- w miejscowości Tastrup w Danii odbył się pierwszy koncert zespołu Deep Purple, występującego jeszcze pod szyldem Roundabout.
24 kwietnia – Mauritius został członkiem ONZ.
29 kwietnia – premiera musicalu Hair na Broadwayu.
3 maja – 85 osób zginęło w teksańskim mieście Dawson w katastrofie samolotu pasażerskiego Lockheed L188A.
21 maja – na południe od Azorów zatonął amerykański okręt podwodny USS Scorpion, zginęło 99 marynarzy.
30 maja – rozwiązanie Zgromadzenia Narodowego we Francji.
5 czerwca – zamach na senatora Roberta Kennedy’ego – zmarł 6 czerwca.
8 czerwca – na londyńskim lotnisku Heathrow został zatrzymany James Earl Ray, który dwa miesiące wcześniej zastrzelił Martina Luthera Kinga.
10 czerwca – Rzym: w finale piłkarskich mistrzostw Europy Włochy pokonały Jugosławię 2:0.
12 czerwca – premiera filmu Dziecko Rosemary.
18 czerwca – dokonano oblotu samolotu rozpoznawczego Tu-142.
20 czerwca – w Sacramento, Amerykanin Jim Hines jako pierwszy sprinter przebiegł 100 m w czasie krótszym niż 10 sekund (nowy rekord świata wyniósł 9,9 s.).
30 czerwca – dokonano oblotu amerykańskiego samolotu transportowego Lockheed C-5 Galaxy.
1 lipca
- Włochy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, ZSRR i 58 państw podpisało „Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej”.
16 lipca – ultimatum państw Układu Warszawskiego wobec Czechosłowacji.
17 lipca
- w Iraku doszło do przewrotu przeprowadzonego przez partię Baas. Miejsce obalonego prezydenta Abd ar-Rahmana Arifa zajął Ahmed Hassan al-Bakr.
- w Sztokholmie, Fin Jouho Kuha ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8:24,2 s.
18 lipca – powstała korporacja Intel, czołowy producent procesorów.
20 lipca – w Londynie, Jugosłowianka Vera Nikolic ustanowiła rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 2:00,5 s.
25 lipca – papież Paweł VI wydał encyklikę Humanae vitae.
13 sierpnia – w Atenach doszło do nieudanego zamachu bombowego na szefa junty wojskowej Jeoriosa Papadopulosa.
20/21 sierpnia – praska wiosna: w nocy wojska Układu Warszawskiego wkroczyły do Czechosłowacji (Operacja Dunaj).
22 sierpnia – papież Paweł VI rozpoczął podróż apostolską do Kolumbii i na Bermudy.
24 sierpnia – na atolu Fangataufa została zdetononowana pierwsza francuska bomba wodorowa.
26 sierpnia
- praska wiosna: władze czechosłowackie skapitulowały. Alexander Dubček pozostał na stanowisku.
- wydano singel Hey Jude grupy The Beatles.
28 sierpnia – Chińskie Radio Międzynarodowe nadało pierwszą audycję w języku polskim.
29 sierpnia – król Norwegii Harald V poślubił Sonję Haraldsen.
6 września – Suazi uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
11 września – 95 osób zginęło w katastrofie samolotu Sud Aviation Caravelle 3 pod Antibes we Francji.
12 września – wycofanie wojsk Układu Warszawskiego z Czechosłowacji.
13 września – Albania opuściła Układ Warszawski.
14 września – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Zond 5.
22 września – całkowite zaćmienie słońca widoczne nad Syberią, Kazachstanem i północno-zachodnimi Chinami.
24 września – Suazi zostało członkiem ONZ.
26 września
- na łamach Prawdy ukazał się artykuł przedstawiający tzw. doktrynę Breżniewa.
- RFN: powstała Niemiecka Partia Komunistyczna.
28 września – w katastrofie samolotu Douglas C-54 Skymaster w nigeryjskim Port Harcourt zginęło 58 osób.
1 października – odbyła się premiera filmu Noc żywych trupów.
2 października – Masakra na Placu Tlatelolco: ponad 300 osób zginęło po tym jak wojsko otworzyło ogień do pokojowo protestujących studentów w Meksyku.
3 października – w Peru generał Juan Velasco Alvarado obalił prezydenta Fernando Belaúnde Terry'ego.
4 października – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Tu-154.
10 października – premiera filmu Barbarella.
11 października
- Program Apollo: rozpoczęła się załogowa misja Apollo 7.
- Panama: generał Omar Torrijos obalił prezydenta Arnulfo Ariasa.
12 października – Gwinea Równikowa (jako Gwinea Hiszpańska) proklamowała niepodległość.
12-27 października – Letnie Igrzyska Olimpijskie w Meksyku.
- 15 października – David Hemery ustanowił rekord świata w biegu na 400 m ppł. wynikiem 48,12 s.
- 16 października
  - Amerykanin Tommie Smith ustanowił rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 19,83 s.
  - Australijczyk Peter Norman ustanowił rekord Australii i Oceanii w biegu na 200 m wynikiem 20,06 s.
  - w trakcie wykonywania amerykańskiego hymnu po dekoracji medalistów biegu na 200 metrów, dwaj czarnoskórzy sprinterzy z USA wykonali gest solidarności z ruchem Black Power, podnosząc w górę pięści w czarnych rękawiczkach.
- 18 października
  - Irena Kirszenstein-Szewińska ustanowiła rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 22,5 s.
  - Lee Evans ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 43,86 s.
  - Amerykanin Bob Beamon w finale konkursu skoku w dal ustanowił rekord świata, uzyskując 8,90 m.
- 20 października – Igrzyska w Meksyku: Amerykanin Dick Fosbury wynikiem 2,24 m zdobył złoty medal w skoku wzwyż, stosując po raz pierwszy rewolucyjną technikę skoku, używaną do dziś.
18 października – papież Paweł VI ustanowił diecezję reykjavícką.
22 października – zakończyła się załogowa misja kosmiczna Apollo 7.
24 października – odbył się ostatni lot amerykańskiego samolotu rakietowego X-15.
25 października – rozpoczęła się bezzałogowa misja kosmiczna Sojuz 2.
26 października – rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 3 (Gieorgij Bieriegowoj).
30 października – premiera filmu Żandarm się żeni.
31 października – koniec rewolucji kulturalnej w Chińskiej Republice Ludowej
5 listopada
- w wyborach prezydenckich w USA zwyciężył Richard Nixon.
- robotnik z Dniepropietrowska Wasyl Makuch dokonał w Kijowie samospalenia w proteście przeciwko przynależności Ukrainy do ZSRR.
8 listopada – przyjęto Konwencję wiedeńską o ruchu drogowym.
19 listopada – w wojskowym zamachu stanu został obalony prezydent Mali Modibo Keita.
22 listopada
- 12 osób zginęło, a ponad 50 zostało rannych w wybuchu samochodu-pułapki na rynku Mahane Yehuda w Jerozolimie.
- ukazał się Biały Album grupy The Beatles.
26 listopada
- przyjęta przez ONZ na wniosek Polski konwencja wykluczyła przedawnienie zbrodni wojennych.
- premiera modelu Audi 100.
4 grudnia – premiera filmu Tylko dla orłów.
21 grudnia – odbyła się premiera filmu Pewnego razu na Dzikim Zachodzie.
24 grudnia – dziesięciokrotne okrążenie Księżyca przez astronautów amerykańskich (Apollo 8).
26 grudnia – zakończyła się misja Apollo 8.
31 grudnia – pierwszy start Tu-144.
Epidemia grypy „Hongkong”, zmarło ok. 700 tys. osób.